ผ่าตัดไทรอยด์คืออะไร ใครบ้างที่จำเป็นต้องผ่า
การผ่าตัดไทรอยด์ (Thyroidectomy) คือการผ่าตัดนำต่อมไทรอยด์ออกบางส่วนหรือทั้งหมด ใช้รักษาก้อนเนื้อไทรอยด์ที่สงสัยมะเร็งหรือเป็นมะเร็ง ก้อนที่โตจนกดเบียดหลอดลมหรือหลอดอาหาร และไทรอยด์เป็นพิษที่ควบคุมด้วยยาไม่ได้
ไม่ใช่ทุกก้อนที่ต้องผ่าไทรอยด์ — ก้อนจำนวนมากเพียงติดตามด้วยอัลตราซาวด์ หรือรักษาด้วยการจี้ไทรอยด์โดยไม่ต้องผ่าตัดก็ได้ จุดเริ่มต้นที่ถูกต้องคือการตรวจอัลตราซาวด์และเจาะชิ้นเนื้อ (FNA) เพื่อให้รู้ชนิดของก้อนก่อนตัดสินใจ
ผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องทางช่องปาก (TOETVA) คืออะไร
ผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องทางช่องปาก หรือ TOETVA (Transoral Endoscopic Thyroidectomy Vestibular Approach) คือการผ่าตัดไทรอยด์ผ่านแผลขนาดเล็ก 3 จุดด้านในริมฝีปากล่าง ทำให้ไม่มีแผลเป็นบนผิวหนังใดๆ เลย เทคนิคนี้คิดค้นโดย นพ.อังกูร อนุวงศ์ ศัลยแพทย์ชาวไทย เมื่อกว่า 12 ปีที่แล้ว
ปัจจุบัน TOETVA ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์นานาชาติ และถูกนำไปใช้ผ่าตัดจริงแล้วใน 45 ประเทศทั่วโลก โดย นพ.อังกูร เป็นผู้ที่มีประสบการณ์ผ่าตัดด้วยเทคนิคนี้มากที่สุด ด้วยจำนวนมากกว่า 6,800 ราย และยังคงเดินทางไปสอนศัลยแพทย์ในหลายสิบประเทศ รวมถึงรับศัลยแพทย์จากต่างประเทศมาศึกษาดูงานที่กรุงเทพฯ อย่างต่อเนื่อง
ผ่าไทรอยด์แบบเปิด กับ ผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องทางช่องปาก ต่างกันอย่างไร
ความแตกต่างหลักคือ "แผลเป็น" — การผ่าตัดแบบเปิดจะมีแผลยาวประมาณ 4–8 ซม. กลางลำคอ ส่วนการผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องทางช่องปากซ่อนแผลไว้ในช่องปากทั้งหมด จึงไม่มีร่องรอยให้เห็นจากภายนอก โดยประสิทธิภาพการรักษาโรคเทียบเท่ากันเมื่อทำโดยศัลยแพทย์ที่ชำนาญ
| ผ่าตัดไทรอยด์แบบเปิด | ผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องทางช่องปาก (TOETVA) | |
|---|---|---|
| แผลเป็นภายนอก | แผลยาว 4–8 ซม. กลางลำคอ มองเห็นได้ | ไม่มีแผลบนผิวหนังเลย แผลซ่อนในริมฝีปากล่าง |
| การนอนโรงพยาบาล | ประมาณ 1–2 คืน | ประมาณ 1–2 คืน |
| การป้องกันเส้นเสียง | ใช้เครื่องตรวจติดตามเส้นประสาท (nerve monitoring) | ใช้เครื่องตรวจติดตามเส้นประสาทเช่นเดียวกัน ร่วมกับภาพขยายจากกล้อง |
| เหมาะกับ | ก้อนขนาดใหญ่มาก หรือมะเร็งลุกลามที่มีข้อบ่งชี้เฉพาะ | ก้อนเนื้อไทรอยด์ มะเร็งระยะเริ่มต้น ไทรอยด์เป็นพิษ ที่ต้องการไม่มีแผลเป็น |
หมออังกูรทำการผ่าตัดได้ทั้งสองแบบ การเลือกวิธีจึงขึ้นกับผลตรวจของคนไข้จริงๆ ไม่ใช่ข้อจำกัดของแพทย์
จี้ไทรอยด์ด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) และไมโครเวฟ (Microwave) คืออะไร ต่างจากการผ่าตัดอย่างไร
จี้ไทรอยด์ (Thyroid Ablation) คือการรักษาเนื้องอกไทรอยด์ชนิดไม่ร้ายโดยไม่ต้องผ่าตัด ใช้เข็มขนาดเล็กปล่อยพลังงานความร้อนทำลายเนื้องอกให้ค่อยๆ ยุบลง ทำได้ทั้งแบบ คลื่นความถี่วิทยุ (RFA · Radiofrequency Ablation) และ ไมโครเวฟ (MWA · Microwave Ablation) ทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ ไม่ต้องดมยาสลบ ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล และไม่มีแผลผ่าตัด หมออังกูรทำได้ทั้งสองเทคนิค จึงเลือกวิธีที่เหมาะกับลักษณะและขนาดของเนื้องอกแต่ละคนได้
การจี้ไทรอยด์เหมาะกับเนื้องอกชนิดไม่ร้ายที่ยืนยันด้วยผลเจาะชิ้นเนื้อแล้ว และข้อดีสำคัญคือเก็บเนื้อไทรอยด์ปกติไว้ได้ ต่อมยังทำงานตามเดิม ส่วนก้อนที่สงสัยมะเร็งหรือเป็นมะเร็งยังจำเป็นต้องรักษาด้วยการผ่าตัด — นพ.อังกูร เป็นแพทย์กลุ่มแรกๆ ของประเทศไทยที่ทำการรักษาด้วยวิธีนี้ จึงประเมินได้อย่างเป็นกลางว่าเคสของคุณเหมาะกับการจี้หรือการผ่าตัดมากกว่ากัน
เลือกหมอผ่าตัดไทรอยด์อย่างไร
ปัจจัยสำคัญที่สุดในการผ่าตัดไทรอยด์คือประสบการณ์ของศัลยแพทย์ เพราะต่อมไทรอยด์อยู่ติดกับเส้นประสาทควบคุมเสียงและต่อมพาราไทรอยด์ที่ควบคุมแคลเซียม การผ่าตัดโดยแพทย์ที่ทำเคสจำนวนมากอย่างสม่ำเสมอช่วยลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้
คำถามที่ควรถามแพทย์ก่อนตัดสินใจ: ผ่าตัดไทรอยด์มาแล้วกี่ราย, ใช้เครื่องตรวจติดตามเส้นประสาทหรือไม่, มีทางเลือกการรักษาอื่นนอกจากผ่าตัดไหม และหากต้องการไม่มีแผลเป็นที่คอ แพทย์ทำผ่าตัดส่องกล้องทางช่องปากได้หรือไม่ — คุณสามารถส่งผลตรวจมาสอบถามหมออังกูรได้โดยตรง ผ่าน LINE ที่นี่ (@drangkoon)