ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา คนไข้หลายคนศึกษาข้อมูลมากขึ้น หลายคนไม่ได้ถามแค่ว่า "ผ่าตัดแบบไหนดี" แต่ถามลึกไปอีกว่า "หมอครับ TOETVA กับ TORT ต่างกันยังไง" บทความนี้ผมจะอธิบายแบบเข้าใจง่าย ว่าทั้งสองเทคนิคต่างกันอย่างไร มีข้อดีข้อจำกัดอะไร และคนไข้แบบไหนเหมาะกับแต่ละวิธี
"หมอครับ TOETVA กับ TORT ต่างกันยังไง"
บางคนเข้าใจว่า "หุ่นยนต์ต้องดีกว่าส่องกล้องแน่นอน" บางคนก็คิดว่า "ถ้าเป็นหุ่นยนต์ แปลว่าหุ่นยนต์ผ่าตัดเอง" ความจริงแล้ว ทั้งสองอย่างนี้ยังมีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนอยู่พอสมควร เพราะทั้ง TOETVA และ TORT มีหลักการที่คล้ายกันมาก ต่างกันเพียงวิธีการใช้เครื่องมือในการผ่าตัด
TOETVA คืออะไร?
TOETVA ย่อมาจาก Transoral Endoscopic Thyroidectomy Vestibular Approach เป็นการผ่าตัดไทรอยด์โดยใช้กล้องส่องขนาดเล็กและเครื่องมือส่องกล้องแบบมาตรฐาน เข้าทางด้านในริมฝีปากล่าง ข้อดีที่เด่นที่สุดคือ ไม่มีแผลเป็นบริเวณลำคอ
TORT คืออะไร?
TORT ย่อมาจาก Transoral Robotic Thyroidectomy เป็นการผ่าตัดผ่านทางช่องปากเช่นเดียวกัน แต่เปลี่ยนจากเครื่องมือส่องกล้องธรรมดา มาใช้แขนกลของระบบหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด สิ่งที่อยากย้ำคือ หุ่นยนต์ไม่ได้ผ่าตัดเอง ทุกการเคลื่อนไหวของเครื่องมือเกิดจากศัลยแพทย์ที่ควบคุมผ่านเครื่อง Console ภายในห้องผ่าตัด
สิ่งที่เหมือนกันระหว่าง TOETVA และ TORT
หลายคนคิดว่าสองวิธีนี้ต่างกันมาก จริง ๆ แล้ว สิ่งที่เหมือนกันมีมากกว่าที่คิด
- ไม่มีแผลที่คอ
- แผลทั้งหมดซ่อนอยู่ภายในริมฝีปากล่าง
- ต้องดมยาสลบ
- ใช้หลักการเข้าถึงต่อมไทรอยด์ผ่านทางช่องปากเหมือนกัน
- รักษาโรคไทรอยด์ได้หลายชนิด เช่น ก้อนเนื้อธรรมดา ไทรอยด์เป็นพิษ และมะเร็งไทรอยด์ระยะเริ่มต้นในผู้ป่วยที่เหมาะสม
- มีระยะเวลาพักฟื้นใกล้เคียงกัน ส่วนใหญ่กลับบ้านได้ภายใน 1–2 วัน
แล้วต่างกันตรงไหน?
1. เครื่องมือที่ใช้ผ่าตัด
นี่คือความแตกต่างที่สำคัญที่สุด TOETVA ใช้กล้องส่องและเครื่องมือส่องกล้องแบบแข็ง ศัลยแพทย์ยืนอยู่ข้างเตียงผ่าตัดและควบคุมเครื่องมือโดยตรง ส่วน TORT ใช้กล้องสามมิติ (3D HD) และแขนกลของระบบหุ่นยนต์ ศัลยแพทย์นั่งควบคุมแขนกลผ่าน Console โดยทุกการเคลื่อนไหวของแขนกลเกิดจากมือของศัลยแพทย์
2. การมองเห็น
TOETVA ใช้ภาพจากกล้องส่องความละเอียดสูง สามารถมองเห็นโครงสร้างต่าง ๆ ได้ชัดเจน ส่วน TORT ใช้กล้องสามมิติที่ให้ภาพมีมิติความลึก ช่วยให้การประเมินระยะห่างของโครงสร้างสำคัญทำได้ง่ายขึ้น
3. การเคลื่อนไหวของเครื่องมือ
เครื่องมือส่องกล้องทั่วไปมีข้อจำกัดเรื่ององศาการเคลื่อนไหว ในขณะที่แขนกลหุ่นยนต์สามารถหมุนปลายเครื่องมือได้หลายทิศทาง คล้ายการเคลื่อนไหวของข้อมือมนุษย์ จึงช่วยให้การทำงานในพื้นที่แคบทำได้คล่องตัวมากขึ้น
4. การลดแรงสั่นของมือ
ระบบหุ่นยนต์สามารถกรองแรงสั่นตามธรรมชาติของมือศัลยแพทย์ ช่วยให้ปลายเครื่องมือเคลื่อนไหวได้อย่างนิ่งและละเอียด อย่างไรก็ตาม ประโยชน์นี้จะเกิดขึ้นได้เต็มที่เมื่อศัลยแพทย์มีประสบการณ์ในการใช้ระบบหุ่นยนต์
5. ระยะเวลาการผ่าตัด
โดยทั่วไป TOETVA มักใช้เวลาน้อยกว่าเล็กน้อย ส่วน TORT อาจใช้เวลาเพิ่มขึ้นในการเตรียมและติดตั้งระบบหุ่นยนต์ เมื่อทีมผ่าตัดมีความชำนาญ ความแตกต่างด้านเวลาจะลดลง
6. ค่าใช้จ่าย
นี่เป็นอีกประเด็นที่คนไข้ถามบ่อย โดยทั่วไป TORT มีค่าใช้จ่ายสูงกว่า เนื่องจากมีต้นทุนของระบบหุ่นยนต์และอุปกรณ์เฉพาะทาง ในขณะที่ TOETVA มักมีค่าใช้จ่ายต่ำกว่า (อ่านเพิ่ม: ราคาผ่าตัด TOETVA)
อยากผ่าแบบไม่มีแผลที่คอ?
ทั้ง TOETVA และ TORT ทำที่ รพ.พญาไท 2 และ รพ.บำรุงราษฎร์ ส่งผลตรวจมาปรึกษาผมได้ว่าวิธีไหนเหมาะกับคุณ แอด LINE @drangkoon เพื่อประเมินและนัดคิว
แล้วผลการรักษาต่างกันไหม?
นี่เป็นคำถามที่สำคัญที่สุด จากข้อมูลทางการแพทย์ในปัจจุบัน หากเลือกผู้ป่วยได้เหมาะสม ทั้ง TOETVA และ TORT ให้ผลการรักษาที่ใกล้เคียงกัน ทั้งในเรื่องการตัดก้อนออก การควบคุมโรค ความปลอดภัย และอัตราภาวะแทรกซ้อน ดังนั้นการเลือกวิธีผ่าตัดจึงไม่ควรตัดสินจากชื่อของเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว
แล้วผมควรเลือกแบบไหนดี?
เวลาคนไข้ถามผม ผมมักตอบว่า "อย่าเพิ่งเลือกเครื่องมือ ให้เลือกวิธีที่เหมาะกับโรคของเราก่อน" สิ่งที่ผมพิจารณาเสมอคือ
- ขนาดของก้อน
- ชนิดของโรค
- ผลอัลตราซาวด์
- ผลเจาะชิ้นเนื้อ
- ตำแหน่งของก้อน
- ความต้องการของผู้ป่วย
- ความพร้อมของเทคโนโลยี
- ประสบการณ์ของทีมผ่าตัด
เมื่อประเมินทุกอย่างแล้ว จึงเลือกวิธีที่เหมาะสมที่สุด
ประสบการณ์ของศัลยแพทย์ สำคัญกว่าเครื่องมือหรือไม่?
ในมุมมองของผม ใช่ครับ ไม่ว่าจะเป็น TOETVA หรือ TORT เครื่องมือเป็นเพียงอุปกรณ์ที่ช่วยให้การผ่าตัดมีประสิทธิภาพ แต่ผู้ที่ตัดสินใจทุกขั้นตอนยังคงเป็นศัลยแพทย์ การรู้กายวิภาค การประเมินโรค การจัดการภาวะแทรกซ้อน และการตัดสินใจระหว่างผ่าตัด ล้วนเกิดจากประสบการณ์ของทีมผ่าตัด ดังนั้นเวลาตัดสินใจรักษา ผมมักแนะนำให้คนไข้พิจารณาทั้งความเหมาะสมของโรคและประสบการณ์ของทีมแพทย์ มากกว่าดูเฉพาะว่าใช้เครื่องมือชนิดใด
ตารางเปรียบเทียบ TOETVA กับ TORT
| หัวข้อ | TOETVA | TORT |
|---|---|---|
| ทางเข้าผ่าตัด | ช่องปาก | ช่องปาก |
| แผลที่คอ | ไม่มี | ไม่มี |
| เครื่องมือ | กล้องส่องและเครื่องมือส่องกล้อง | แขนกลหุ่นยนต์ |
| ภาพที่ศัลยแพทย์เห็น | 2 มิติ (บางระบบเป็น 3 มิติ) | 3 มิติ ความละเอียดสูง |
| การเคลื่อนไหวของปลายเครื่องมือ | จำกัดกว่า | อิสระหลายองศา |
| ลดแรงสั่นของมือ | ไม่มี | มี |
| ระยะเวลาผ่าตัด | สั้นกว่าเล็กน้อย | อาจนานกว่าเล็กน้อย |
| ค่าใช้จ่าย | ต่ำกว่า | สูงกว่า |
| การพักฟื้น | ใกล้เคียงกัน | ใกล้เคียงกัน |
| ผลการรักษา | ใกล้เคียงกันในผู้ป่วยที่เหมาะสม | ใกล้เคียงกันในผู้ป่วยที่เหมาะสม |
ความเชื่อ หุ่นยนต์ผ่าตัดเอง
ข้อเท็จจริง ไม่จริง ทุกการเคลื่อนไหวของแขนกลถูกควบคุมโดยศัลยแพทย์ผ่าน Console ตลอดการผ่าตัด
ความเชื่อ หุ่นยนต์ (TORT) ต้องดีกว่าส่องกล้อง (TOETVA) เสมอ
ข้อเท็จจริง ผลการรักษาใกล้เคียงกันในผู้ป่วยที่เหมาะสม TORT มีข้อได้เปรียบเรื่องการเคลื่อนไหวและภาพ 3 มิติ แต่มีค่าใช้จ่ายสูงกว่า
ความเชื่อ เครื่องมือสำคัญกว่าคนผ่า
ข้อเท็จจริง ประสบการณ์ของศัลยแพทย์และทีมผ่าตัดสำคัญที่สุด เครื่องมือเป็นเพียงอุปกรณ์ช่วย
