"หมอครับ ผ่าไทรอยด์ใช้เวลากี่ชั่วโมง จะได้บอกญาติที่มารอ" — เป็นคำถามที่ได้ยินบ่อยก่อนเข้าห้องผ่าตัด คำตอบสั้น ๆ คือการผ่าตัดไทรอยด์ส่วนใหญ่ใช้เวลาไม่นาน แต่ตัวเลขที่แน่นอนขึ้นกับหลายปัจจัย บทความนี้ผมอธิบายให้เข้าใจว่าแต่ละวิธีใช้เวลาต่างกันอย่างไร และทำไม "เวลาที่อยู่ในห้องผ่าตัด" ถึงมากกว่าเวลาผ่าจริงเสมอ
ผ่าตัดไทรอยด์ใช้เวลากี่ชั่วโมง (ภาพรวม)
โดยทั่วไป เวลาผ่าตัดจริงอยู่ที่ประมาณ 1–3 ชั่วโมง การผ่าตัดที่ไม่ซับซ้อน เช่น การผ่าครึ่งต่อมในก้อนไม่ใหญ่ อาจใช้เวลาราว 1–1.5 ชั่วโมง ส่วนการผ่าทั้งต่อมหรือเคสที่ซับซ้อนกว่าจะใช้เวลามากขึ้น ตัวเลขนี้เป็นค่าประมาณทั่วไป เวลาจริงของแต่ละคนขึ้นกับเคสและการประเมินของแพทย์
ระยะเวลาตามวิธีผ่าตัด
วิธีผ่าตัดที่ต่างกันมีขั้นตอนไม่เท่ากัน จึงใช้เวลาต่างกัน สรุปเป็นแนวทางคร่าว ๆ ได้ดังนี้
| วิธีผ่าตัด | เวลาโดยประมาณ* | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ผ่าแบบเปิด | ~1–2 ชั่วโมง | เป็นวิธีมาตรฐาน มีแผลที่คอ |
| ส่องกล้องทางช่องปาก (TOETVA) | ~1.5–3 ชั่วโมง | ไม่มีแผลที่คอ มีขั้นตอนเตรียมช่องผ่าตัดเพิ่ม |
| หุ่นยนต์ (TORT) | ~2–3 ชั่วโมง | มีขั้นตอนติดตั้งแขนหุ่นยนต์ |
* ตัวเลขเป็นค่าประมาณทั่วไป เวลาจริงขึ้นกับความชำนาญของศัลยแพทย์ ขนาดก้อน การผ่าครึ่ง/ทั้งต่อม และความซับซ้อนของแต่ละเคส
จะเห็นว่าการผ่าแบบไม่มีแผลที่คอ (ส่องกล้อง/หุ่นยนต์) อาจใช้เวลามากกว่าผ่าเปิดเล็กน้อย เพราะมีขั้นตอนเตรียมช่องทางผ่าตัด แต่แลกกับการไม่มีแผลเป็นที่คอ ซึ่งเป็นสิ่งที่คนไข้จำนวนมากให้ความสำคัญ
ปัจจัยที่ทำให้ใช้เวลาต่างกัน
- ผ่าครึ่งต่อมหรือทั้งต่อม — ผ่าครึ่งต่อม (lobectomy) ทำข้างเดียวจึงเร็วกว่าผ่าทั้งต่อม
- ขนาดและตำแหน่งของก้อน — ก้อนใหญ่ ก้อนที่ยื่นลงในทรวงอก หรือมีพังผืดจะใช้เวลามากขึ้น
- มะเร็งที่ต้องเลาะต่อมน้ำเหลือง — เพิ่มขั้นตอนและเวลา
- กายวิภาคของแต่ละคน และการถนอมเส้นประสาทเสียงกับต่อมพาราไทรอยด์อย่างระมัดระวัง
- ความชำนาญของศัลยแพทย์ — ศัลยแพทย์ที่ทำปริมาณมากมักทำได้กระชับและปลอดภัย
เวลาในห้องผ่าตัด ≠ เวลาผ่าตัดจริง
สิ่งที่ญาติมักเข้าใจผิดคือ "อยู่ในห้องผ่าตัด 4 ชั่วโมง แปลว่าผ่านาน 4 ชั่วโมง" ซึ่งไม่จริง เพราะเวลารวมที่อยู่ในห้องผ่าตัดประกอบด้วยหลายขั้นตอน
- เตรียมผู้ป่วย จัดท่า และเตรียมอุปกรณ์
- การดมยาสลบ (ใช้เวลาช่วงหนึ่งก่อนเริ่มผ่า)
- การผ่าตัดจริง (ส่วนนี้คือ 1–3 ชั่วโมงที่พูดถึง)
- การฟื้นจากยาสลบในห้องพักฟื้นก่อนกลับหอผู้ป่วย
ดังนั้นเวลารวมที่ญาติเห็นจึงมักมากกว่าเวลาผ่าจริงพอสมควร เป็นเรื่องปกติ ไม่ต้องตกใจ
ผ่านานแล้วอันตรายไหม
ระยะเวลาผ่าตัดที่นานขึ้น มักสะท้อนความซับซ้อนของเคส ไม่ได้แปลว่าอันตรายเสมอไป สิ่งที่สำคัญกว่าความเร็วคือความปลอดภัยระหว่างผ่าตัด เช่น การใช้ เครื่องตรวจสัญญาณเส้นประสาท (IONM) เพื่อลดความเสี่ยงเสียงแหบ และความชำนาญของศัลยแพทย์ในการถนอมเส้นประสาทและต่อมพาราไทรอยด์ อ่านเรื่องความเสี่ยงและความปลอดภัยได้ที่ ผ่าตัดไทรอยด์อันตรายไหม เสียงจะแหบไหม
อยากรู้ว่าเคสของคุณใช้เวลาผ่าประมาณเท่าไร
ระยะเวลาผ่าตัดขึ้นกับวิธีและความซับซ้อนของแต่ละเคส หากกำลังวางแผนผ่าตัดและอยากรู้ว่าเคสของคุณเหมาะกับวิธีไหน ใช้เวลาประมาณเท่าไร และพักฟื้นนานแค่ไหน สามารถส่งผลตรวจมาปรึกษาหมออังกูรได้ทาง LINE @drangkoon
